หลายคนอาจเข้าใจว่าไปเป็น Azubi ที่เยอรมนีคือการไปเรียนอย่างเดียว ไม่มีรายได้ แต่ความจริงแล้ว ผู้ที่เข้าเรียนในระบบฝึกอาชีพแบบทวิภาคีของ Germany จะได้รับเงินเดือนระหว่างฝึกงาน ซึ่งเรียกว่า Ausbildungsvergütung หรือ “ค่าตอบแทนระหว่างการฝึกอาชีพ”
ระบบฝึกอาชีพของเยอรมนี (Ausbildung) เป็นรูปแบบการเรียนที่ผสมผสานระหว่างการเรียนภาคทฤษฎีในโรงเรียนอาชีวะ (Berufsschule) และการทำงานจริงในบริษัท ทำให้ผู้ฝึกงานหรือที่เรียกว่า Azubi ไม่เพียงแค่ได้รับความรู้ แต่ยังได้รับประสบการณ์ทำงานจริง พร้อมค่าตอบแทนรายเดือนตลอดระยะเวลาฝึกอบรม ซึ่งโดยทั่วไปใช้เวลา 2–3.5 ปี ขึ้นอยู่กับสาขาอาชีพ
Ausbildungsvergütung คือ อะไร?
Ausbildungsvergütung คือเงินเดือนที่บริษัทจ่ายให้กับ Azubi ทุกเดือนตามกฎหมายแรงงานของเยอรมนี โดยจำนวนเงินจะเพิ่มขึ้นทุกปีตามลำดับชั้นของการฝึก (ปีที่ 1, ปีที่ 2, ปีที่ 3 ฯลฯ) และแตกต่างกันไปตามสายอาชีพ ภูมิภาค และข้อตกลงตามสัญญาสหภาพแรงงาน (Tarifvertrag)
แม้จะไม่สูงเท่าเงินเดือนพนักงานประจำ แต่ก็เพียงพอสำหรับค่าใช้จ่ายพื้นฐาน เช่น ค่าเช่าที่พัก ค่าอาหาร ค่าเดินทาง และประกันสุขภาพ ซึ่งถือเป็นข้อดีอย่างมากเมื่อเทียบกับหลายประเทศที่การฝึกงานอาจไม่ได้รับค่าตอบแทน
ในขณะที่พนักงานประจำได้รับเงินเดือน ที่เรียกในภาษาเยอรมันว่า das Gehalt หรือ der Lohn ส่วนผู้ที่รับการฝึกอบรม หรือ Azubi ก็จะได้รับค่าตอบแทนในการทำงาน เรียกเป็นภาษาเยอรมันว่า Vergütung หรือ Ausbildungsvergütung จากบริษัทที่ฝึกงาน เพราะในระหว่างที่คุณฝึกงานในบริษัท ห้างร้าน หรือ องค์กรต่างๆ ก็ถือว่าคุณเป็นบุคลากรคนหนึ่งของบริษัทและทำประโยชน์ให้บริษัทเหมือนกับพนักงานประจำเช่นกัน
มาดูความแตกต่างของคำว่า das Gehalt, der Lohn หรือ Ausbildungsvergütung ว่าแต่ละอย่างใช้ต่างกันอย่างไร
ทางรัฐบาลได้กำหนดให้ผู้ที่ทำการฝึกอบรมระบบคู่ได้รับค่าตอบแทนที่เหมาะสมที่สุด มาตรฐานสำคัญตามกฏหมายที่ใช้วัดความเหมาะสมของค่าตอบแทนสามารถแบ่งออกได้ดังนี้
- ➤ เงินเดือนของผู้ที่ทำการฝึกอบรมในระบบคู่ในบริษัทหรือองค์กรที่มีข้อตกลงร่วมกันผ่านระบบที่เรียกว่า Tarifsvertrag
- ➤ ค่าตอบแทนขั้นตำตามที่กฎหมายกำหนดไว้
Tarifsvertrag คือ การตกลงร่วมกันระหว่างสมาคมนายจ้าง (Arbeitgeberverbände) และสหภาพแรงงาน (Gewerkschaften) ในเนื้อหาและเงือนไขการทำงานต่างๆ เช่น
- ➤ จำนวนเงินเดือน
- ➤ จำนวนชั่วโมง หรือ เวลาทำงานของพนักงาน
- ➤ การจัดกลุ่มและระดับค่าตอบแทนในแต่ละกลุ่ม
- ➤ จำนวนของวันหยุด
- ➤ การจ่ายเงินพนักงานกรณีเจ็บป่วย ต่างๆเป็นต้น
✅ สมาคมนายจ้าง (Arbeitgeberverbände) เจรจาต่อรองเพื่อปกป้องผลประโยชน์ของนายจ้าง ตัวอย่างสมาคมนายจ้าง เช่น
- ➤ สมาคมนายจ้างอุตสาหกรรมโลหะและไฟฟ้า
- ➤ สมาคมวิชาชีพแพทย์ เป็นต้น
✅ สหภาพแรงงาน (Gewerkschaften) เจรจาต่อรองเพื่อปกป้องผลเพื่อผลประโยชน์ของพนักงาน
สมาพันธ์สหภาพแรงงานของเยอรมัน (Deutscher Gewerkschaftsbund หรือ DGB) แบ่งแยกสหภาพแรงงานในเยอรมนี ตามสาขาและประเภทของงานต่างๆเช่น
- ➤ สหภาพอุตสาหกรรมโลหะ (die IG Metall) เช่น อุตสาหกรรมโลหะและไฟฟ้า อุตสาหกรรมเหล็ก เป็นต้น
- ➤ สหภาพแรงงานด้วนบริการ (Vereinte Dienstleistungsgewerkschaft หรือ Ver.di) บริษัทที่อยู่ในกลุ่มนี้เช่น
- – การโรงแรมและการท่องเที่ยว
- – บริการไปรษณีย์ บริการขนส่งสินค้าและโลจิสติกส์
- – การบริการทางการเงิน การสื่อสารและเทคโนโลยี วัฒนธรรม
- – บริการภาครัฐและเอกชน ประกันสังคม
- – ขายปลีกและส่งและการค้าต่างประเทศ
- ➤ สหภาพตำรวจ (Gewerkschaft der Polizei)
- ➤สหพันธ์อาหารและร้านอาหาร (Gewerkschaft Nahrung- Genuss-Gaststätten หรือ NGG) บริษัทที่อยู่ในกลุ่มนี้คือ
- – โรงแรมและร้านอาหาร
- – อุตสาหกรรมอาหารและเครื่องดื่ม
- ➤ สหพันธ์การศึกษาและวิทยาศาสตร์ (Gewerkschaft Erziehung und Wissenschaft หรือ GEW)
- – ผู้ที่ทำงานในโรงเรียน มหาวิทยาลัยต่างๆ
- ➤ สหภาพรถไฟและขนส่ง (Eisenbahn- und Verkehrsgewerkschaft หรือ EVG)
อย่างไรก็ตาม กฎหมายได้กำหนดแค่ค่าตอบแทนขั้นต่ำเท่านั้น ถ้าบริษัทใจดี ต้องการเพิ่มความน่าสนใจของของตำแหน่งงาน เพื่อดึงดูดความสนใจของผู้สมัครยิ่งขึ้น ก็อาจจะเสนอให้มากกว่านั้นก็ได้
มาดูกันว่าค่าเบี้ยเลี้ยงของการฝึกอบรมขึ้นอยู่กับเกณฑ์อะไรบ้าง
- ➤ สาขางานที่คุณเลือก (Branche) เช่น งานด้านการซื้อ-ขาย งานด้านการช่าง หรืองานด้านสาธารณะสุขต่างๆ เป็นต้น ซึ่งงานแต่ละด้านก็มีค่าตอบแทนมากน้อยต่างกันออกไป
- ➤ ขนาดของบริษัท ถ้าเป็นบริษัทขนาดใหญ่ คุณอาจจะให้ค่าตอบแทนมากกว่าบริษัทขนาดเล็ก แต่อันนี้ก็ไม่เสมอไป
- ➤ บริษัทมีข้อตกลงร่วมกันกับองค์กรที่ดูแลผลประโยชน์ของผู้ทำงาน (Tarifbindung) เช่น IG Metall หรือจะเรียก IGM (Industriegewerkschaft Metall ) ตัวอย่างบริษัทเช่น Robert Bosch, Volkswagen (VW) , Sennheiser เป็นต้น ยังมีอีกหลายบริษัทที่อยู่ภายใต้ข้อตกลงของ IG Metall
- ➤ อาชีพที่คุณเลือก นอกจากงานด้านที่คุณเลือกแล้ว แต่ละอาชีพก็มีค่าตอบแทนที่แตกต่างกันออกไป
- ➤ ทำการฝึกอบรมระบบคู่ปีไหน ปกติแล้วการเรียนสายอาชีพจะอยู่ที่ 2-4 ปี แล้วแต่สาขา และค่าตอบแทนก็จะเพิ่มขึ้นทุกๆปีของการทำการฝึกอบรม
- ➤ เมืองและรัฐในเยอรมนีที่คุณอาศัยอยู่ เพราะแต่ละเมือง แต่ละรัฐก็มีค่าครองชีพที่แตกต่างกันออกไป เช่น ฮัมบวร์ค (Hamburg) ค่าครองชีพก็แพงกว่า ฮันโนเฟอร์ (Hannover) ถึงแม้ว่าทั้ง 2 เมืองจะอยู่ห่างกันไม่มากนัก
สิ่งหนึ่งที่คุณสามารถมั่นใจได้เลย คือ ค่าตอบแทนจากการฝึกอบรมจะเพิ่มขึ้นทุกปีของการฝึกอบรม เพราะช่วงเวลาที่คุณฝึกอบรม การทำงานที่บริษัท คุณได้เรียนรู้หลักการ แนวทาง วิธีการโครงสร้างการทำงาน และวัฒนธรรมของบริษัท ยิ่งคุณทำงานนานเท่าไหร่ เรียนรู้งานได้เร็วเท่าไหร่ คุณยิ่งมีคุณค่าต่อบริษัทมากขึ้นเท่านั้น
เพราะตอนนี้บริษัทไม่ได้มองว่า คุณเป็นแค่เด็กฝึกอบรม แต่เขามองเห็นการลงทุนทางการเงิน เวลา สอนงานให้คุณ เพื่อให้บริษัทเองได้พนักงานที่มีคุณภาพในอนาคต
นี่เป็นเหตุผลว่า ทำไมโอกาสในการที่บริษัทจะรับคุณเข้าทำงานต่อหลังจากฝึกอบรมจบแล้ว จึงเป็นไปได้สูงมาก
ใครบ้างที่มีโอกาสได้รับค่าตอบแทนจากการทำ Ausbildung
คุณจะได้รับเงินค่าตอบแทนหรือไม่ ขึ้นอยู่กับรูปแบบของการฝึกอบรมที่คุณเลือกทำ นั้นหมายถึงบริษัทฝึกอบรมจะจ่ายค่าตอบแทนให้คุณเฉพาะหลักสูตรการฝึกอบรมแบบคู่ เท่านั้น
โดยปรกติแล้วการเรียนสายอาชีพในระบบ ที่เรียนในโรงเรียนฝึกอาชีพอย่างเดียว จะไม่ได้รับค่าตอบแทน ยกเว้นสำหรับคนที่ทำงานด้านสาธารณสุข ดูแลสุขภาพ งานพยาบาล งานกายภาพบำบัด เพราะถือว่าเป็นการบริการสาธารณะประโยชน์ หรือ ครูพี่เลี้ยงเด็ก ก็ต้องมีการฝึกงานจริงด้วย ซึ่งจะมีสัญญาที่แตกต่างออกไป
ใครเป็นผู้กำหนดค่าตอบแทนของการฝึกอบรม
คุณจะได้เงินเดือนในแต่ละปีของการฝึกอบรมเท่าไหร่ จะมีกำหนดไว้ในสัญญาการจ้างงานอย่างชัดเจน
นอกจากนนี้ ถ้าบริษัทที่คุณทำการฝึกอบรมมีข้อตกลงกับองค์กรสหภาพแรงงานที่ดูแลผลประโยชน์ของพนักงานและได้มีการเจรจาข้อตกลงร่วมกันสำหรับงานแต่ละประเภท คุณก็จะได้รับสิทธินั้นด้วย ซึ่งบริษัทต้องระบุไว้ในสัญญาจ้างงานด้วย ซึ่งค่าตอบแทนก็จะเยอะกว่าค่าตอบแทนขั้นต่ำเยอะพอสมควร
เช่น ตอนที่เราเริ่มทำ Ausbildung สาขา Kauffrau im E-Commerce เราได้รับค่าตอบแทนปีแรกอยู่ที่ 850.- ยูโรต่อเดือน ในขณะที่เพื่อนร่วมชั้นเดียวกัน ที่ฝึกอบรมกับ Sennheiser ซึ่งบริษัทอยู่ภายใต้ข้อตกลงของ IG Metall ปีแรกได้ค่าตอบแทนที่ 1050.- ต่อเดือน
บริษัทที่มีข้อผูกพันตามข้อตกลงร่วมกัน หรือ ที่เรียกว่า Tariflich gebundene Unternehmen
- ➤ หากบริษัทฝึกอบรมผูกพันตามข้อตกลงร่วม ค่าเบี้ยเลี้ยงการฝึกอบรมที่กำหนดไว้ในข้อตกลงร่วมจะมีผลโดยตรง นั้นหมายถึง คุณจะได้รับสิทธิในข้อตกลงนั้นด้วย ถึงแม้ว่าคุณจะไม่ได้เป็นสมาชิกก็ตาม
บริษัทที่ไม่มีข้อผูกพันตามข้อตกลงร่วมกัน (Tariflich nicht gebundene Unternehmen)
- คุณจะได้รับค่าตอบแทนตามที่บริษัทเห็นว่าเหมาะสม แต่ต้องไม่ต่ำกว่าค่าตอบแทนขั้นต่ำที่กฎหมายกำหนดไว้ คือ ไม่น้อยกว่า 80% ของ Tarifsvertrag
ค่าตอบแทนขั้นต่ำ (Mindestvergütung)
ตามกฎหมายคุ้มครองการทำ Ausbildung ในเยอรมนี ได้กำหนดค่าตอบแทนขั้นต่ำตามกฎหมายอย่างชัดเจนว่า ผู้ฝึกอบรมในแต่ละปีการอบรมจะได้รับเงินค่าตอบแทนเท่าไหร่
มาดูกันว่า ค่าตอบแทนขั้นต่ำในปี 2567 (2024) เป็นเท่าไหร่
1️⃣ ปีแรก: 724.- ยูโร / เดือน
2️⃣ ปีที่ 2: 854.- ยูโร / เดือน (เพิ่มจากปีแรก 18% จาก ปีแรก)
3️⃣ ปีที่ 3: 977.- ยูโร / เดือน (เพิ่มจากปีแรก 35% จาก ปีแรก)
4️⃣ ปีที่ 4: 1.014.- ยูโร / เดือน (เพิ่มจากปีแรก ประมาณ 40% )
ปล. นี่คือเงินค่าตอบแทนต่อเดือนที่ยังไม่มีการหักภาษีและประกันสังคมต่างๆ ส่วนใครจะต้องจ่ายภาษีและประกันสังคมเท่าไหร่นั้นขึ้นอยู่กับเบอร์ภาษีที่คุณถือ
นอกเหนือจากเงินรายเดือนแล้ว Azubi ยังมีสิทธิ์ได้รับค่าตอบแทนอื่นๆ จากสิ่งต่างๆเหล่านี้ด้วย
- ➤ Urlaubsgeld หรือ เงินสมทบช่วงลาพักร้อน: ทุกคนที่ทำงานในเยอรมนี อย่างถูกต้องตามกฏหมายมีสิทธิ์ลาพักร้อนอย่างน้อย 24 วันต่อปี บางบริษัทจ่ายเงินสมทบช่วงลาพักร้อนในพนักงานปีละครั้งก็มี
- ➤ Weihnachtsgeld หรือ โบนัสสำหรับคริสต์มาส: โบนัสสำหรับคริสต์มาสก็เป็นไปตามความสมัครใจของบริษัทที่จะจ่ายให้พนักงานหรือไม่ หรือว่าจ่ายเท่าไหร่
- ➤ ค่าคอบแทนอื่นๆ เช่น ตั๋วรถไฟ หรือ ตั๋วสำหรับใช่บริการการขนส่งทางสาธารณะฟรี เป็นต้น
ความแตกต่างระหว่าง Bruttogehalt และ Nettogehalt
Brutto คือ เงินเดือนที่ยังไม่ได้หักเงินสมทบประกันสังคมและภาษี เงินจำนวนนี้ คือ เงินเดือนที่ระบุไว้ในสัญญาจ้างงานของคุณ (Arbeitsvertrag)
Netto คือ จำนวนเงินสุทธิที่บริษัทจ่ายเข้าบัญชีของคุณในทุกเดือน หลังจากหักเงินสมทบประกันสังคมและภาษีเรียบร้อยแล้ว
เงินเดือนของผู้ที่ทำ Ausbildung อาจจะไม่เยอะ แต่เป้าหมายหลักของการเรียนสายอาชีพ คือการเรียนรู้งานในสายอาชีพนั้นๆ ให้คุณมีความรู้ มีประสบการณ์งานในการทำงาน ที่สำคัญคือเพื่อบริษัทรับคุณเข้าทำงานหลังจากที่เรียนจบแล้วและเพื่อเข้าสู่ตลาดแรงงานให้เร็วและมีประสิทธิภาพที่สุด
หลังจากที่เรียนจบแล้ว คุณก็จะได้รับเงินเดือนเพิ่มมากขึ้น อย่างตัวเราเองหลังจากที่เรียนจบแล้ว เงินเดือนของพนักงานประจำมากกว่าตอนที่เป็น Azubi เกือบ 3 เท่าเลย
อย่ามองแค่ 724.- ยูโร / เดือน ให้มอง 2000 ยูโร / เดือน ในอีก 3 ปีข้างหน้า พร้อมทั้งความรู้และประสบการณ์ที่คุณจะได้รับ ความรู้ที่จะติดตัวคุณตลอดไป และไม่มีใครสามารถเอามันไปจากคุณได้